İstanbul’un sekiz rüzgârı: Yıldız’dan Karayel’e

İstanbul’da denize çıkan herkes er ya da geç aynı soruyu duyar: “Bugün ne esiyor?” Cevap çoğu zaman bir sayı değil, bir isimdir. Denizciler rüzgârları yüzyıllardır geldikleri yöne göre adlandırır; bu isimleri bilmek, havayı okumanın ilk adımıdır.

Rüzgâr gülü

Bir rüzgârın adı, estiği yöne değil geldiği yöne göre verilir. Kuzeyden esen rüzgâr Yıldız’dır, güneybatıdan esen Lodos.

Poyraz: İstanbul’un varsayılan ayarı

İstanbul’da yılın büyük bölümünde rüzgâr kuzeydoğudan, Karadeniz’den eser. Yaz aylarında Poyraz sıcağı kırar ve öğrenmek için düzenli, öğretici bir rüzgâr sunar. Boğaz’ın içinde ise kıyıların şekli rüzgârı kanalize eder; aynı Poyraz, birkaç mil ötede farklı bir açıdan ve farklı bir şiddetle hissedilebilir.

Lodos: saygı duyulması gereken rüzgâr

Lodos geldiğinde hava ılır ama deniz kabarır. Güneybatıdan uzun bir mesafe boyunca esen rüzgâr, Marmara’da hızla dalga oluşturur. Lodoslu günlerde çıkış planlarımızı hava durumuna göre değiştiriyor, gerekirse denize hiç çıkmıyoruz.

Emniyet her zaman rotadan önce gelir.

Boğaz’ın bir de akıntısı var

Rüzgâr kadar önemli bir etken de Boğaz akıntısıdır. Yüzey akıntısı Karadeniz’den Marmara’ya, yani kuzeyden güneye doğru akar ve bazı noktalarda oldukça güçlüdür. Poyraz ile akıntı aynı yöne çalıştığında tekne hızlanır; ikisine birden karşı gitmeye çalıştığında ise bir saat sonra neredeyse aynı yerde olduğunu fark edebilirsin.

Denize çıkmadan önce

• Hava tahminine yalnızca rüzgâr hızı için değil, hamle değerleri için de bak. Ortalama 10 knot, hamlelerde 20 knot olabilir.
• Rüzgârı bir isimle söylemeye alış: “Poyraz, 12 knot” demek, “kuzeydoğudan 12 knot” demekten daha hızlıdır.
• Emin olmadığında eğitmenine sor. Denizde soru sormak her zaman doğru cevaptır.

Ana sayfamızdaki canlı gösterge, Moda–Fenerbahçe açıklarındaki anlık rüzgârı bu isimlerle gösteriyor. Bir sonraki çıkıştan önce bir göz at.